24 Temmuz 2021 TÜRKİYE GÜNLÜK KORONAVİRÜS TABLOSU Toplam İstatistikler
  • BUGÜNKÜ TEST SAYISI 219.528
  • BUGÜNKÜ HASTA SAYISI 11.094
  • BUGÜNKÜ VEFAT SAYISI 60
  • BUGÜNKÜ İYİLEŞEN SAYISI 5.215
Kültür-Sanat

Uyanış Büyük Selçuklu Sultan Melikşah kimdir? İşte Sultan Melikşah’ın tarihteki yeri ve önemi…

SULTAN MELİKŞAH KİMDİR? Melikşah yahut unvanlarıyla Ebü’l-Feth Celâlü’d-devle ve’d-dîn Muizzü’d-dünyâ ve’d-dîn Kasîmü emîri’l-mü’minîn Melikşâh …

Uyanış Büyük Selçuklu Sultan Melikşah kimdir? İşte Sultan Melikşah’ın tarihteki yeri ve önemi…

SULTAN MELİKŞAH KİMDİR?

Melikşah yahut unvanlarıyla Ebü’l-Feth Celâlü’d-devle ve’d-dîn Muizzü’d-dünyâ ve’d-dîn Kasîmü emîri’l-mü’minîn Melikşâh b. Alparslan). Büyük Selçuklu Devleti Hükümdarı Sultan Melikşah, 16 Ağustos 1055’te doğmuş, 19 Kasım 1092 tarihinde vefat etmiştir.

Hükümdarlık periyodunda (1072-1092) Büyük Selçuklu Devleti en geniş sonlarına ulaştı. Sonlar Anadolu’dan Umman’a Kafkaslar’dan Hindistan önlerine uzandı (10.000.000 km2). Melikşah’tan sonra Selçuklular eski gücüne kavuşamadı. Bölümün en kıymetli bireyleri ortasında Ömer Hayyam bilim ve Nizamülmülk siyaset kolunda bulunur.

SULTAN OLMADAN EVVEL

Melikşah, 16 Ağustos 1055 pazar günü doğmuştur. Çocukluğu İsfahan ve civarında geçmiştir. Babası Alparslan, kabiliyeti ve hamaseti ile dikkati çeken Melikşah ile yakından ilgilendi. Melikşah uzun uzunluklu, biraz şişmanca ve beyaz derili olarak tasvir edilmiştir.

Melikşah babası ile birlikte küçük yaşta Gürcistan seferine katıldı. Birebir yılda Karahanlılar Han’ının kızı Terken Hatun ile evlendirildi. Alparslan 1066 tarihinde Melikşah’ı veliaht tayin etti ve “ikta (veya timar)” olarak İsfahan kenti verildi.

1071’de babası Alparslan ile Suriye’ye sefere çıktı. Babası Bizans İmparatoru Romen Diyojen’in Anadolu’da ilerleyişini durdurmak için kuzeye yöneldi (ve Malazgirt Meydan Muharebesi’ni yaptı). Melikşah bu sırada Suriye’de Halep’te kaldı. 1072’de tekrar babası Karahanlılara karşı bir sefer yapmakta iken onunla birlikteydi. Babası bu seferdeyken esir aldığı bir Karahanlı kale kumandanı olan Yusuf Harzemi tarafından şehit edildi.

Melikşah Selçuklu ordusu başına geçti ve Sultanlığını duyuru etti. Davet Bey’in oğlu olan amcası Kavurt Beyefendi Melikşah’ın Sultan olmasını kabul etmedi. Melikşah yanında Vezir Nizam-ül Mülk ile birlikte batıya İran içine yürüdü. Kavurt Bey’in ordusuyla 17 Nisan 1073’te Karaç yakınlarında (günümüzde İran’da “Erak”) “Karaç Muharebesi” ‘ne girişti. Bu muharebede Melikşah’ın ordusunda bulunan birçok Türkmen asker çarpışma sırasında Kavurt Bey’in ordusuna katıldı. Buna karşın Melikşah ve ordusu galip geldi. Kavurt Beyefendi idam edildi ve iki oğlunun gözlerine mil çekilip kör edildiler. Böylelikle Selçuklu ülkesinde bulunan buyruklar ortasında Melikşah Sultan olarak belirlenmiş oldu. 1074’te Bağdad’da yeni Abbâsî halifesi olan Melikşah’ın Sultan olduğunu resmen duyuru etti.

SULTAN MELİKŞAH DEVRI (1072-1092)

Saltanatının birinci yıllarında, Sultan Alparslan vaktinde da iki kez isyan etmiş ve affedilmiş olan amcası Kavurt tekrar isyan etti. Bu isyan bastırılarak Kavurt yayının kirişiyle boğdurularak idam olundu. Karahanlılar ülkesine yürüyen Melikşâh Semerakant’a kadar olan bölgeyi ele geçirdi. Her iki hanedanın ortasında akrabalık kuruldu. Gazneliler de tıpkı akıbete uğradılar ve Melikşâh’ın yüksek hâkimiyetini kabul etmek zorunda kaldılar.

Kutlamış’ın oğlu Süleyman Şâh’ı Anadolu’ya göndererek O’nu bu ülkeye buyruk olarak atadı. Kutlamış-oğlu Süleyman Şâh kısa vakitte baştan başa bütün Anadolu’yu ele geçirdi. İzmit başşehir olmak üzere (1077) Anadolu Selçuklu Hanedanı’nın temelini attı. Melikşâh vaktinde Selçuklu İmparatorluğu en geniş hudutlarına ulaştı. Doğuda Seyhun Irmağı ve Ilah Dağları’ndan batıda Akdeniz ve Boğazlar’a, kuzeyde Kafkas Dağları’ndan güneyde Hint Denizi’ne kadar ulaşılmıştı.

Melikşâh devrinin en değerli iç hadiselerinden birisi de Hasan Sabbah’ın lderi olduğu Batınî hareketidir. Hasan Sabbah, Alamut Kalesi’nde kurduğu yalancı cenneti ile bir tarikat kurmuş, tarikatına mensup fedailerle birçok Türk ve Müslüman ileri gelenlerine karşı suikastlar düzenlemeye başlamıştı. Saltanatının son yıllarında Batınîler’le uğraşan Sultan Melikşâh 38 yaşında iken zehirlenerek öldü (1092).

BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU’NUN PARÇALANMASI

Sultan Melikşâh’ın vefatından kısa bir müddet sonra Vezir Nizam’ül-Mülk de Batınîler tarafından öldürüldü. Şeklen Irak ve Horasan’daki Büyük Selçuklu Sultanları’na bağlı olmak üzere Kirman Selçukluları, Suriye Selçukluları ve Anadolu Selçukluları olarak İmparatorluk parçalandı. Melikşâh’tan sonra yerine 5 yaşındaki oğlu Mahmud tahta çıkarıldıysa da Berkyaruk onu tanımadı.

Berkyaruk da 1104 yılında öldü. Yerine kardeşi Muhammed Tapar (1105-1118) Isfahan’da tahta çıktı. Tapar’dan sonra Selçuklu Devleti’nin son büyük hükümdarı Sultan Sançar (1118-1157) tahta çıktı. Gurlular’ı, Karahanlılar’ı, Harezmşahlar’ı tekrar vergiye bağladı. Halifenin siyasî gücü ele geçirme uğraşlarına tekrar son verdi, O’na sırf dinî vazifeleri bıraktı. Lakin Karahıtaylar’a 1141’de Katvan’da yenildi. Bu mağlubiyet Sultan Sançar için bir dönüm noktası oldu ve bir daha toplanamadı. 1153 yılında ayaklana göçebe Oğuzlar’a tutsak oldu. Üç yıllık esaretten sonra kurtarılan Sultan Sançar 1157 yılında 72 yaşında iken öldü.

 Sözcü https://www.sozcu.com.tr/hayatim/kultur-sanat-haberleri/uyanis-buyuk-selcuklu-sultan-meliksah-kimdir-iste-sultan-meliksahin-tarihteki-yeri-ve-onemi/

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Tüm misafir ve üyelerimiz yaptıkları yorum ve yazılar dan sorumludurlar.

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL