02 Ağustos 2021 TÜRKİYE GÜNLÜK KORONAVİRÜS TABLOSU Toplam İstatistikler
  • BUGÜNKÜ TEST SAYISI 251.224
  • BUGÜNKÜ HASTA SAYISI 20.890
  • BUGÜNKÜ VEFAT SAYISI 96
  • BUGÜNKÜ İYİLEŞEN SAYISI 5.539
Genel

Türkiye’nin Siyasi Patilerle Mücadelesi: Bugüne Kadar Hangi Partiler Neden Kapatıldı?

Anayasa Mahkemesi Genel Şurası, Halkların Demokratik Partisinin (HDP) kapatılması istemiyle yine açılan davada iddianamenin oy birliğiyle …

Türkiye’nin Siyasi Patilerle Mücadelesi: Bugüne Kadar Hangi Partiler Neden Kapatıldı?

Anayasa Mahkemesi Genel Şurası, Halkların Demokratik Partisinin (HDP) kapatılması istemiyle yine açılan davada iddianamenin oy birliğiyle kabulüne karar verdi. Avrupa Birliği’ne aday ülke pozisyonundaki çağdaş Türkiye tarihinde, son yarım asırda ‘tehdit’ olarak görülen çok sayıda siyasi partinin kapısına kilit vuruldu. 1980 askeri darbesinin akabinde kabul edilen anayasa ile yaklaşık 20 siyasi parti kapatıldı.

Kapatılan bu partiler hangileri ve hangi münasebetle kapatıldılar? 

Kürt ve İslamcı partiler bilhassa odak noktası oldu, lakin yasaklı partilerin üyeleri yeni bir isim altında tekrar bir ortaya geldi. Parti kapatma davaları ve Siyasi Partiler Yasası Brüksel tarafından sık sık eleştirildi. AK Parti, 2010 yılının Nisan ayında geçirdiği yasa ile siyasi partilerin kapatılmasını zorlaştırmıştı.

Euronews’in haberine nazaran, kapatılan kimi siyasi partiler ve münasebetleri:

Sosyalist Parti

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 1992’de “Ülke bütünlüğüne alışılmamış hareket etmekle suçlanan Sosyalist Parti’nin kapatılmasına karar verdi. Ayrıyeten partinin mal varlığının Hazine’ye devredilmesine hükmetti.

Halkın Emek Partisi

Anayasa Mahkemesi 11 üyenin oy birliği ile 14 Temmuz 1993’te, “Devletin ülkesi ve milletiyle parçalanamaz bütünlüğünü bozma emelini taşımak ve bu yolda faaliyette bulunmak” savıyla dava açılan davada, partinin kapatılmasına hükmetti. Ayrıyeten Kürt yanlısı partinin 4 vekilinin Meclis’i terk etmesini istedi. Mahkeme, DAİMA önderi Fehmi Işıklar’ın kimi konuşmalarını ve partinin aksiyonlarının direkt Türkiye Anayasasını ihlal ettiğine karar verdi. HEP’in o devirde mecliste 16 milletvekili bulunuyordu.

Refah Partisi

Necmettin Erbakan liderliğindeki Ulusal Görüş Hareketinin 12 Eylül 1980 askeri darbesinin akabinde kurulan İslami eğilimli siyasi partisi, “Laik Cumhuriyet unsuruna alışılmamış eylemleri” gerekçesiyle, 16 Ocak 1998’de Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. Erbakan’ın yanı sıra partinin önde gelen öteki isimlerine beş yıl müddetle siyaset yasağı getirildi.

Fazilet Partisi

Kapatılan Refah Partisi’nin devamı niteliğindeki İslami eğilimli Fazilet Partisi, 22 Haziran 2001’de Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. Anayasa Mahkemesi Lideri Mustafa Bumin, FP’nin Laik Cumhuriyet unsuruna karşıt hareketleri nedeniyle kapatıldığını, beyan ve hareketleri nedeniyle partinin kapatılmasına neden olan milletvekilleri Nazlı Ilıcak ve Bekir Sobacı’nın, milletvekilliklerinin sona erdiğini, tekrar aksiyonlarıyla partinin kapatılmasına neden olan parti üyeleri Merve Kavakçı, Nazlı Ilıcak, Bekir Sobacı, Ramazan Yenidede ve Mehmet Sıla’ya 5 yıl müddetle siyasi yasak getirildiğini tabir etti.

Halkın Demokrasi Partisi

Halkın Demokrasi Partisi, 13 Mart 2003 tarihinde “Yasa dışı faaliyetlerin merkezi” ve “PKK ile yakın münasebeti olduğu” münasebeti ile Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. Partinin Genel Lideri Murat Bozlak da dahil olmak üzere 46 HADEP’liye de beş yıl siyaset yasağı getirildi.

Ak Parti kapatma davası

Anayasa Mahkemesi, 2002’den beri iktidarda olan iktidar partisinin kapatılması tarafındaki davayı kıl hissesi bir reddetti, fakat partiyi “Laiklik tersi faaliyetlerden” hatalı buldu ve para cezası verdi.

Adalet ve Kalkınma Partisi kapatma davası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya’nın, AK Parti’nin “laikliğe alışılmamış fiillerin odağı haline geldiği” gerekçesiyle, partinin kapatılması ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanı Abdullah Gül dahil 71 kişinin 5 yıl müddetle siyasetten uzaklaştırılması istemiyle hazırladığı iddianame, 14 Mart 2008’de Anayasa Mahkemesi’ne sunuldu. 30 Temmuz 2008’de yapılan açıklamada, partinin temelli kapatılmaması, ama hazine yardımının belli bir oranda kesilmesi kararına varıldı. 6 üye kapatılması, 5 üye kapatılmaması tarafında oy kullandı. Hazine yardımının kesilmesi hakkındaki oylamada 11 üyenin 10’u kesilmesi istikametinde oy verdi.

Demokratik Toplum Partisi

Demokratik Toplum partisi, 11 Aralık 2009 tarihinde Anayasa Mahkemesi kararı ile kapatıldı. Böylelikle DTP, Türkiye’de yasaklanan altıncı Kürt partisi oldu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 16 Kasım 2007’de DTP hakkında kapatma davası açtı. Davanın ana münasebeti partinin “devletin ülkesi ve milletiyle ayrılamaz bütünlüğü aleyhine aksiyonların odağı haline gelmesi.” olarak belirtildi. Mahkeme, DTP’yi “PKK ile bağlantısı” nedeniyle yasakladı. Ayrıyeten Anayasa Mahkemesi, ortalarında Genel Lideri Ahmet Türk’ün de bulunduğu 37 DTP’liye beş yıl müddetle siyaset yasağı getirdi.

Kapatılan öteki partiler ve tarihleri

  • İşçi-Çiftçi Partisi / 1968

  • Ulusal Nizam Partisi / 1971

  • Türkiye İleri Dava Partisi / 1971

  • Türkiye Emekçi Partisi / 1971

  • Büyük Anadolu Partisi / 1972

  • Türkiye İşçi Partisi / 1980

  • Büyük Anadolu Partisi / 1992

  • Yeşiller Partisi / 1994

  • Halk Partisi / 1991

  • Türkiye Birleşik Komünist Partisi / 1991

  • Halkın Emek Partisi / 1993

  • Özgürlük Demokrasi Partisi / 1993

  • Sosyalist Türkiye Partisi / 1993

  • Demokrasi Partisi / 1994

  • Demokrat Parti / 1994

  • Demokrasi ve Değişim Partisi / 1996

  • Diriliş Partisi / 1996

  • Emek Partisi / 1997

  • Sosyalist Birlik Partisi / 1994

  • Demokratik Kitle Partisi / 1999

Türkiye’de, 2010 yılında Anayasa’nın 149’uncu unsurunda değişikliğe gidildi.

Buna nazaran, Anayasa Mahkemesinin Anayasa değişikliğinin iptali ile siyasi partilerin kapatılmasına ya da devlet yardımından mahrum bırakılmasına toplantıya katılan üyelerin üçte ikisinin oyuyla karar vermesi sağlandı. Böylelikle parti kapatma zorlaştırıldı.

 Onedio https://onedio.com/haber/turkiye-nin-siyasi-patilerle-mucadelesi-bugune-kadar-hangi-partiler-neden-kapatildi-988655

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Tüm misafir ve üyelerimiz yaptıkları yorum ve yazılar dan sorumludurlar.

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL