30 Kasım 2020 TÜRKİYE GÜNLÜK KORONAVİRÜS TABLOSU Toplam İstatistikler
  • BUGÜNKÜ TEST SAYISI 168.212
  • BUGÜNKÜ HASTA SAYISI 29.281
  • BUGÜNKÜ VEFAT SAYISI 185
  • BUGÜNKÜ İYİLEŞEN SAYISI 4.015
Kültür-Sanat

Mihrişah Valide Sultan İmareti nerede? Mihrişah Valide Sultan Camii nerede? Mihrişah Valide Sultan kimdir?

Mihrişah Valide Sultan günümüzde tarihi yapıtları ile anısı yaşıyor. Toplumsal yardımlaşma merkezi olarak kullanılan Mihrişah Valide Sultan …

Mihrişah Valide Sultan İmareti nerede? Mihrişah Valide Sultan Camii nerede? Mihrişah Valide Sultan kimdir?

Mihrişah Valide Sultan günümüzde tarihi yapıtları ile anısı yaşıyor. Toplumsal yardımlaşma merkezi olarak kullanılan Mihrişah Valide Sultan İmareti ile anısı yaşatılan Mihrişah Valide Sultan kimdir? Mihrişah Valide Sultan İmareti nerede? Mihrişah Valide Sultan Camii nerede?

MİHRİŞAH VALİDE SULTAN İMARETİ NEREDİR VE DEĞERI NEDİR?

Bostan iskelesi Sokağı’nda, Mihrişah Valide Sultan Türbesi ile Hüsrev Paşa Kütüphanesi ortasındadır. Sokak üzerinde, mermer avlu duvarı pencereleri alnında, ikisi hariç, ikişer mısra bulunmaktadır. Kitabe, sebilin sağ tarafındaki hacet penceresi üzerinden başlamaktadır ki şudur:

Velinimet-i halk-ı cihan Sultan Selim Han ‘in

Cenâb-ı Mehd-i Ulyâ-yı cet bahş-ı himem-kân

Sipihrin tacı yâ’ni Mihr-i şah Sultan-ı zişân kim

Ânı nfatle mihr-i burç ismet eylemiş Bari

Olurdu lâyık tahsini görse Hazret-i Zehra

Kemâl-i zü’hd ü iffetle nev-güne hüsn-ü etvârt

Ne devletdir ki Hurşid-i cihan ortayı tab’ında

Zer ü sim ü cevahir misli nevi kader-Zede mikdarı

Nukûd-ı himmet-i ulyâsını hayrata sarf eyler

Rızai Allah içündür bî nihâye bezi ü âsârı

ibadethaneler bünyâd idüb ol câmi’ül-hayrât

Mebâni-i esâs-ı dinin oldu lutfi mi’mârı

Zülâl-i feyz-i cûdi âb-ı rûyi şân-ı devletdir

Cihanda su-besû ser çeşmei ihsandır câri

Muvaffak olduğu âsar-ı hayrât-ı merrâtın

Kalemle kabil ihsâ değildir örş ü muasırı

Konuya hân-ı ihsan ile dar’ün-ma’im oldu

Alemdâr-ı Resûlullah-ı civar cennet âsârı

O mevâ-yı mu’allada imaret eyleyüp bünyâd

Zehi ma’mûr kıldı o denli dergâh-ı pür envârı

Küıb pür feyz-i mi’met simet dergâh-ı Alemdâr’ın

Aceb hoşnud idüb Rûh-ı Resûl-ı Rabb-ı Gaffarı

Mefâdilin…

Ebr-i dilsir lutfidi ni’me cûyân akteri

Ayandır bu türlü bezl-i vâyei birr ü nevâlinden

Ki yoktur cem’-i zehr-i ahretden gayri muhtarı

Nevâlin o denli işar Udi kim güya ayan oldu

Ziyâfethânei cûd-ı Hâlid-illâh ‘in esrarı

O simin tasalardan vaye-dâran ni’ne şüphesiz

tehidir beğenmez kasei hurşid-zer kârı

Beli muhtaç idi bir bu türlü feyzâ feyz-i ihsana

O etraf ve havalinin kaç biçâre-i nâ-câri

Makamında bina itmek ne Tevfik-i ilâhi’dir

Bu güne ni’met âbâd ziyâfetgâh-ı ibran

Mu’alla Mâder-i Devlet penâh ?âh-ı Alemdar

Sezadır şanına bu türlü himemkârı hünkâri

Edâ-yı Hakk şükr ü nân ü ni’met eyleyüb âlem

Du’â-yı devlet ü ikbâlidir evrâd ü ezkârı

Be-ser ism-i Hâlid Valide Sultan ile Yâ-Râbb

Muhalled ile ömr ü devlet şâh-ı cihandan

Zehi târih-i Vehbi feyz-i ruh câryâr ile

imaret buldu mevâyı Ebi Eyyüb Ensâri 1209 (1794)

Kitabe, Mehmed Es’ad El-Yesâri’nin nefis sınırı ile yazılmıştır.

İmaretin kapısı büsbütün mermerden yapılmış olup kemer penbe-beyaz mermerdendir. iki yanına, ikişer ince mermer sütun yerleştirilmiştir. Kemeri üzerine, bir ayet-i kerime, bunun üstünde ise, Maşallah yazısı bulunmaktadır. Sütunlar üzerinde de Sultan III. Selim’in imzalı tuğraları mevcuttur. Avlu duvarı pencereli olarak mermerden yapılmıştır.

İmaret bu biçimde olup, önünde 25 kubbeli ve sütunlu bir revakı vardır. Ortadaki imaret cümle kapısı ve bu kapının sol tarafındaki kapı üzerinde ayet-i kerime yazılıdır. Sağ taraftakinde ise Besmele bulunmaktadır.

İmaretin sol tarafındaki bir geçitten Mihrişah Valide Sultan Türbesi bahçesine geçilmektedir. Orta cephedeki imaretin üç büyük kubbesi sekiz yüzlü birer kasnağa oturtulmuştur. Ortadaki kubbenin üzerinde ayrıyeten bir de çatı feneri bulunmaktadır. Üzerlerinde büyüklü küçüklü 9 baca vardır.

Mihrişah Valide Sultan imareti’nin bina emini Kavaf-Zâde Mehmed Emin Efendi idi. uygun bir eğitim görmüş olan Emin Efendi’nin muarızları kendisine şeytan lakabını takmışlardı. Meşhur Boğaziçi akıntısına ?eytan Akıntısı denmesinin sebebi ?eytan lakablı Emin Efendi yalısının Rumelihisarı ile Baltalimanı ortasında olmasındandır. (Koçu, ist. Ans. 9/5062)

20-1. 1208 (19-Temmuz-1794) tarihli takrirden “yeniden inşâ olunan imaret ve türbenin kubbeleri alemleri için 300 kıyye (Bir kıyye 1300 gramdır) bakırın darphaneden verilmesini” istendiğini öğreniyoruz. (Osm. Arş. Evkaf Def. III. No. 21421. Evkaf Def. 1/1501)

İmaret, 1894 (1901) tarihinde ziyan görmüş ve 1314 (1896) tarihinde onarılmıştır. (Evkaf yönetimi Katalogu I/III 1319 (1901) tarihinde de türbe ve imaretin “atik demir parmaklıklarının tecdidine iradei seniyye sadır olmuştur.”

MİHRİŞAH VALİDE SULTAN KİMDİR?

Gürcü asıllıydı ancak doğduğu zamanki ismi bilinmemektedir. Aslen Gürcü Ortodoks bir papazın kızı olan Mihrişah Sultan, sarayda Gürcü Hoşu olarak anılmaktaydı. 1789 yılında oğlu III. Selim’in tahta çıkması üzerine valide sultan oldu. 1795 yılında İstanbul’un Eyüpsultan semtindeki Mihrişah Valide Sultan Okulu ve Külliyesi’ni, 1796 yılında Bahçeköy’deki Otomobilci Mandırası Deresi üzerindeki Valide Bendi’ni, 1801 yılında Levet Kışlası ve Hasköy Lâğımcılar Kışlası mescitleri ile Kasımpaşa Mevlevihanesi de Mihrişah Valide Sultan tarafından yaptırılmıştır. 1805 yılında Yeniköy’deki Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi’ni yaptırmıştır. Haremin hazinedar ustalarından çaşnigir Zeyneb için Eminönü Balıkpazarı’nda yaptırdığı kitâbesinde Hazinedar usta çaşnigir Zeyneb yazmasına karşın halk ortasında Mihrişah Vâlide Sultan Çeşmesi olarak bilinen çeşme de bugün yerinde yoktur. Halıcıoğlu Kışlası ile Haliç Köprüsü ortasındaki iki minareli Mihrişah Valide Sultan (Kumbarhane) Camii’ni yaptıran da odur. Eyüpsultan semtinde 1795 yılında inşa ettirdiği imaret ise 225 yıldan beri faaliyetlerini sürdürmektedir.

DİVAN EDEBİYATINDAKİ YERİ

Şair Münib, Mihrişah Sultan hakkında aşağıdaki dizeleri yazmıştır:

Mihr-î-Şah Bayan o Hûrşid-ü Kamer kevkebe kim

Pertev-i şânı kadar gamkede-i âlem-i şen

Mehdi-i ulyâmi edüb refêti temdit-i sürûr

Kimsenin tıfl-ı derd ile olmaz şiven

VEFATI

Oğlunun saltanatı sırasında 1805 yılında öldü ve Eyüpsultan’da 1792 yılında yaptırılan Mihrişah Valide Sultan Türbesi’ne defnedildi. Türbe içinde Mihrişah Sultan’dan diğer III. Mustafa ile Adilşah Sultan’ın kızlarından Beynan Sultan, Perestu Sultan (II. Abdülhamid’i büyütmüştür), Hatice sultan da yatmaktadır. Mihrişah Valide Sultan ve oğlu Padişah III. Selim’in her ikisi de Mevlevî (Muhammed Celaleddin-i Rumi) Tarîkatı mensubuydular.

MİHRİŞAH VALİDE SULTAN CAMİİ NEREDE?

Mihrişah Valide Sultan Camii, günümüzde Halıcıoğlu Kışlası ile Haliç Köprüsü ortasındaki iki minareli bir Camii olarak bulunmaktadır. Mihrişah Valide Sultan yaptırdığı için bu isimle anılsa da günümüzde daha çok Kumbarhane Camii ismiyle tanınmaktadır. Humbaracılar ve Lağımcılar kışlasınının ortasına yapıldığı için bir diğer ismi de Humbaracılar Kışlası Camii’dir.

Tarihi

Camiyi III. Selim’in annesi Mihrişah Valide Sultan, III. Selim’in Humbaracılar ve lağamcılar için yaptırdığı kışlanın ortasına 1792 tarihinde yaptırmıştır. Bu cami, başlangıçta tek minareli yapılmıştı. III. Selim buna bir minare daha ek etti. Cami 1793 yılında ibadete açıldı. Günümüzde de camii olarak hizmet vermektedir.

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Tüm misafir ve üyeler yaptıkları yorum ve yazılar dan sorumludurlar.

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL