29 Eylül 2021 TÜRKİYE GÜNLÜK KORONAVİRÜS TABLOSU Toplam İstatistikler
  • BUGÜNKÜ TEST SAYISI 356.661
  • BUGÜNKÜ HASTA SAYISI 28.892
  • BUGÜNKÜ VEFAT SAYISI 239
  • BUGÜNKÜ İYİLEŞEN SAYISI 30.336
Kültür-Sanat

Kim bu Abulkasem?

Aslında 2017’den bu yana sergilenen bir oyun “İstila” lakin ben, utanarak söylüyorum, daha yeni izleyebildim. Geçen yıl duyurularını daima …

Kim bu Abulkasem?

Aslında 2017’den bu yana sergilenen bir oyun “İstila” lakin ben, utanarak söylüyorum, daha yeni izleyebildim. Geçen yıl duyurularını daima görüyor ve gitmek için fırsat kolluyorken bir anda sinsi bir virüs dünyayı istila etmeye kalkışınca malum her şey rafa kalkmış ve bırakın tiyatroya gitmeyi, bir müddetliğine meskenden çıkmak bile hayal olmuştu. Pandeminin özel tiyatrolar üzerindeki yıkıcı tesirlerinden uzun uzun bahsedecek değilim, biraz hususla ilgisi olanlar her şeyin farkındalar nasıl olsa; lakin kentin yeni sanat yerlerinden Fişekhane’de sergilenmeye başlayan “İstila”yı hala görmeyenler varsa (ki olduğunu düşünüyorum, tek şaşkın ben olamam) hiç vakit kaybetmeden maskelerini kapıp meskenden çıksınlar derim.

Efe Tunçer, Barış Gönenen, Seda Türkmen, Hakan Kurtaş (soldan sağa).

İsveçli müellif Jonas Hassen Khemiri’nin yazdığı birinci tiyatro oyunu olan “İstila” 2006 yılından bu yana birçok ülkede sahnelenmiş bir piyes. Khemiri daha çok romanlarıyla tanınıyor ve aldığı çeşitli ödüllerle biliniyor. Lisanımıza çevrilmiş şimdilik yalnızca bir kitabı var yanılmıyorsam: “Kardeşlerimi Arıyorum”. Babası Tunuslu bir göçmen, annesi İsveçli olan Khemiri mizahı sivri uçlu bir alet üzere kullandığı oyunuyla son 20 yıldır tüm dünyanın en yakıcı sorunlarından göçmenlik, mültecilik, kimlik, yabancı kalma, ötekileştirilme üzere başlıklara temas ediyor ve bunu didaktik olmayan bir üslupla yaptığı için de çok daha tesirli bir sonuç elde ediyor. Doğal bunda oyunda rol alan dört oyuncu ile sahnelemede oyunun izleyiciye aktarılması konusunda uzman bir yol izlemiş olan Sami Berat Marçalı’nın hisseleri bir oldukça büyük.

Oyunun konusunu uzun uzun anlatmanın pek bir manası yok lakin her şeyden evvel çizgisel bir metin olmadığını ve dramatik yapı kurmaya yönelik bir üsluptan fazla farklı karakterler ve tiplemeler üzerinden sıçramalı bir kurguyla problemini bazen kısa bazen daha uzun bölümleler halinde izleyiciye aktardığı söylemekte yarar var tahminen. Yani klasik başı, ortası, sonu olan bir öykü yapısından çok bağlama uygun epizotlar halinde yazılmış ve bir isimle (Abulkesam) soyutlaştırılarak simgeleştirilmiş bir husus bütünlüğü var sahnede. Mizah yer yer çok ön planda evet, fakat yer yer de dramatik anların izleyiciyi aykırı köşeye yatırdığı sert kısımlar var ki, kolay kolay zihninizden atamıyorsunuz. 

ABULKASEM’İN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI

“Kim bu Abulkasem” sorusu aslında oyun boyunca sorulan ve birçok karşılık verilse de tekrar de bir biçimde esrarını koruyan bir soru. Evet bu bir isim, lakin kimi vakit argo bir niteliğe bürünen ‘anlamsız’ bir sözcük, kimi vakit Woody Allen’ın “Zelig” sinemasındaki karakteri andıran bukalemunvari bir kişilik, kimi vakit da doğu-batı aykırılığında tüm bir coğrafyayı temsil eden lanetli bir ad/sıfat/fiil… Khemiri’nin oyunu İsveç’te geçiyor elbet lakin işlediği temalar o kadar üniversal ki, Abulkasem bugün İstanbul’da sokakta rastlayabileceğimiz Suriyeli bir sığınmacı; sıradan nefretin hiç zorlanmadan gaye alacağı rastgele bir ‘yabancı’ da olabilir rahatlıkla. Bu manada bizi de yakından ilgilendiren sorunlar işleniyor oyunda ve yaşadığımız günlere, yaşadığımız kentlere, yaşadığımız hayata dönüp bakmamızı talep ediyor bizden oyun, müellif ve direktör. Parmak izleri ve geçmişi silinsin, yeni bir gelecek kurmak isterken eski hayatı pürüz olmasın diye elini kızgın tavaya bastıran mültecinin ne acılar çektiğini bilelim istiyor Khemiri; mecburen geldiği yabancı ülkede bir türlü kendini gerçek dürüst tabir edemeyen İranlı mülteci kaygısını anlatmak için bir mütercim tuttuğunda yeniden de tosladığı önyargılar yüzünden her kelamı çarpıtıldığında kendini nasıl çaresiz hissediyor bilelim istiyor… 

USTA İŞİ PERFORMANSLAR

Tam da burada artık oyunculara özel bir parantez açmak gerekiyor güya. Oyundaki rolleri dört oyuncu paylaşıyor ve her oyuncu birden fazla rolü canlandırıyor. Oyunun katı bir dramatik iskeleti olmadığından hiç sırıtmayan bu durum ister istemez birtakım oyuncuların biraz daha öne çıkmasına da imkan tanıyor elbette. Tüm oyuncuların birinci sınıf performansla sergilediğini teslim etmekle birlikte Efe Tunçer’in bilhassa farsi konuştuğu kısımda (o derece eksiksiz bir ezber ki neredeyse anadilinde konuşuyormuşcasına inandırıcıydı) harikulade bir oyunculuk çıkardığını; çok kısa bir mühlet evvel Adana Altın Koza Sinema Festivali’nde En âlâ yardımcı Bayan Oyuncu mükafatını (“Mavzer”) alan Seda Türkmen’in ise oyunun ortalarında ‘kapıda kalan kadın’ monoloğuyla başlayan ve “İstila”nın en akılda kalan kısımlarından birine dönüşen kısımda amiyane tabirle devleştiğini belirtmem gerek. Barış Gönenen ve Hakan Kurtaş’ın da canlandırdıkları tüm karakterlerde (bazıları tiplemeydi elbette, her rol karakter seviyesinde çıkmıyor oyunda) ayrıntılarla zenginleştirdikleri performansları neredeyse tek tek akılda kalacak derece usta işiydi. Oyuncuların 30’lu yaşlarına yeni girdiğini düşünecek olursak kendilerini uzun yıllar hayranlıkla seyredeceğimize kuşku yok.

Dönem boyunca Fişekhane’de (ve muhtemelen öbür sahnelerde) izleyebileceğiniz “İstila”, natürel şayet pandemi müsaade verirse, kolaqy kolay hafızalarınızdan silinmeyecek bir oyun olarak sizinle kalacak. Hoş bir sanat yapıtından de öbür ne beklenir ki? 


YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Tüm misafir ve üyelerimiz yaptıkları yorum ve yazılar dan sorumludurlar.

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL