16 Ocak 2021 TÜRKİYE GÜNLÜK KORONAVİRÜS TABLOSU Toplam İstatistikler
  • BUGÜNKÜ TEST SAYISI 156.792
  • BUGÜNKÜ HASTA SAYISI 7.550
  • BUGÜNKÜ VEFAT SAYISI 168
  • BUGÜNKÜ İYİLEŞEN SAYISI 8.005
Güncel

“Beni en çok bodrumdaki sınırsız altın külçeleri etkilemişti”

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından sonra Moskova’ya atanan birinci büyükelçi Enis Akaygen’in torunu Prof. Dr. Enis Tulça, dedesinin Atatürk ile …

“Beni en çok bodrumdaki sınırsız altın külçeleri etkilemişti”

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından sonra Moskova’ya atanan birinci büyükelçi Enis Akaygen’in torunu Prof. Dr. Enis Tulça, dedesinin Atatürk ile olan dostluğunu, Moskova anılarını ve Türk dış siyasetine katkılarını anlattı.

Sputnik’in haberine nazaran, tarihi yüzyıllara dayanan iki esaslı komşu Türkiye ve Rusya’nın ilgileri kimi vakit savaşlarla kimi vakitse dostluk rüzgârları içinde geçti. İki ülke bugün de savunma sanayinden ticarete, turizmden eğitime kadar birçok farklı alanda işbirliği yapıyor. Türk-Rus bağlantılarının kıymetli diplomatik isimlerinden biri de hiç elbet 29 Ekim 1923’te kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin birinci Moskova Büyükelçisi Enis Akaygen’di.

Enis Akaygen’in Galatasaray Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan torunu Prof. Dr. Enis Tulça, tecrübeli diplomatın Türk-Rus bağlarına ve Cumhuriyet’in dış siyasetine katkılarını anlattı.

KREMLİN’DE EN ÇOK NEYDEN ETKİLENDİ

Prof. Dr. Tulça, birebir ismi taşıdıkları dedesi Enis Akaygen’in iki ülke münasebetlerine en büyük katkısının 7 Aralık 1925’te imzalanan Sovyetler Birliği-Türkiye Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması olduğunu söylüyor.

1945’e kadar devam eden bu muahedenin, İkinci Dünya Savaşı sırasında da Türkiye ve Sovyetler ortasındaki münasebetlerde değerli bir yer tuttuğunu tabir ediyor. Akaygen’in vazife yıllarından kalan çok sayıda da anısı var. Tulça, kendisine aktarılan bu anılardan birini şöyle anlatıyor: “Akaygen, vazifesi sırasında Sovyet Dışişleri Halk Komiseri Georgi Vasilyeviç Çiçerin ile özel bir dostluk kurmuş. Türk-Sovyet bağlantılarının geliştirilmesinde bu ferdî dostluğun da rol aldığı söylenir. 1925 yılı sonunda Enis Bey’in vazifesi biterken Çiçerin bir talimat vererek Kremlin’i açtırır ve Enis Beyefendi burayı gezer. Akaygen bu anısını ailesine, ‘Beni en çok Kremlin’in bodrumundaki sınırsız altın külçeleri etkilemişti, ne zenginlikti’ diye anlatmış.”

Akaygen’in ailesine sık sık Rus halkının son derece misafirperver olduğundan bahsettiğini aktaran Tulça, “Rus ve Anadolu halklarının birbirine çok benzeri olduğundan da kelam edermiş” diye de ekliyor.


(Enis Akaygen’in Moskova’da vazife yaptığı devirden bir fotoğrafı – Fotoğraf: Enis Tulça)

“ENİS BEY’İ ATİNA’DAN ÇABUCAK ÇAĞIRIN, TAHRAN’A TAYİN EDELİM”

Enis Akaygen, Türk dış siyasetinin da değerli mimarları ortasında yer alıyor. Prof. Dr. Tulça, Atatürk’ün Akaygen’e nasıl değer verdiğini ise şöyle anlatıyor: “İran Şahı, 1934 yılındaki Türkiye ziyareti sırasında Atatürk’e, Tahran’daki Türk Büyükelçisi hakkında bir serzenişte bulunmuş. Atatürk de Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras’ı çağırarak ‘Enis Bey’i Atina’dan çabucak çağırın, Tahran’a tayin edelim. O, bu pürüzü çözer’ demiş. Hakikaten de Enis Bey’in kurduğu bağlantılar sayesinde Sovyetler Birliği-Türkiye Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması imzalanmış. Daha sonra tayin olduğu Yunanistan’da topyekûn bir savaşın akabinde uzlaşmayı sağlamış ve Balkan Paktı’na imza atılmış. Akabinde misyona gittiği İran ile problemler çözülmüş ve Sadabat Paktı imzalanabilmiştir. Enis Akaygen, Atatürk’ün sıhhatinde daima dış vazifelerde tuttuğu ve barışçıl diplomaside başarılı olmuş bir diplomat olmuştur.”


(Fotoğraf: Enis Tulça)

AKAYGEN SOYADINI ATATÜRK ÖNERMİŞ

Akaygen’in içkiyi az içen bir kişi olduğunu aktaran Tulça, “Enis Beyefendi, Çankaya’da ne vakit Atatürk’ün sofrasına katılsa Atatürk garsonlara dönüp ‘Enis Beyefendi geldi, bol su getirin’ dermiş” anekdotuyla iki isim ortasındaki samimiyeti de anlatıyor ve şunları ekliyor: “1934’te Soyadı Kanunu çıktıktan sonra Atatürk, etrafındaki birçok isme yaptığı üzere Enis Bey’e de soyadı önermiş. 1935’in Nisan ayında Ankara’daki görüşmelerinde Atatürk, kendi portresini ‘Akaygen’e’ diye imzalayarak armağan etmiş.”

2020, TÜRKİYE-RUSYA DİPLOMATİK BAĞLARININ 100. YILI OLDU

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasından kısa bir müddet sonra Mustafa Kemal Atatürk, 26 Nisan 1920’de Meclis Lideri sıfatıyla Sovyetler Birliği’nin kurucusu Vladimir Lenin’e karşılıklı ilgi tesisi teklifi içeren bir mektup gönderdi. Bu mektubun tarihi, Türkiye’nin Sovyetler Birliği’ni münasebetiyle da Rusya’yı tanıdığı tarih olarak kabul gördü.

Sovyet Dışişleri Komiseri Çiçerin, 3 Haziran 1920’de mektuba olumlu yanıt verdi. Bu yanıt da Türk-Rus diplomatik münasebetlerinin başlangıcı olarak kabul edildi.

Bu sebeple 2020 yılı tıpkı vakitte Türkiye-Rusya diplomatik bağlantılarının 100. yılı olarak kutlandı.

Ali Fuat Cebesoy, Moskova’ya 21 Kasım 1920’de atanan birinci büyükelçi oldu. Ankara’da birinci Rus diplomatı 15 Aralık 1920’de misyona başladı. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanından sonra Moskova’ya atanan birinci büyükelçi ise Enis Akaygen’di.

ENİS AKAYGEN’İN HAYATI

1880’de Filibe’de doğan Enis Akaygen, 1895’ten sonra İstanbul’a göç etmelerinin akabinde Galatasaray Lisesi’nden mezun olmuştur. 1901 yılında Osmanlı Hariciyesine giren Akaygen’in birinci misyon yeri de çeviri ofisidir. Osmanlı devrinde Yunanistan, St. Petersburg ve Bükreş’te misyon yapan Akaygen, İstiklal Savaşı yıllarında Mim Mim Grubu’nda yer alarak arkadaşları ile İstanbul’dan Anadolu’ya bâtın silah sevkiyatında bulunur. Beyaz şeritli İstiklal Madalyası’na layık görülen Akaygen, 1920’de, Atatürk tarafından Cumhuriyet Hariciyesi kurucu komite üyeliğine atanır.

1922’de Moskova’ya tayin olan Akaygen, birinci olarak maslahatgüzardır. Daha sonra Atatürk, Cumhuriyet’in ilanından üç gün sonra Akaygen’i, Türkiye Cumhuriyeti Moskova Büyükelçisi olarak atar.

Burada 2 yıl boyunca misyon yapan Akaygen, Dışişleri Müsteşar Yardımcılığı, Dışişleri Müsteşarlığı vazifelerini yapar. Akaygen, Atina ve Tahran’da da elçilik vazifelerinde bulunur. Atatürk zamanında oluşan Türk-Yunan dostluğunda kıymetli katkılarından ötürü 1945 yılında Yunanistan Devlet Liyakat Nişanı verilmiştir. Tahran’daki vazifesi sırasında, Yunanistan’ın talebi üzerine birebir vakitte Yunanistan’ın menfaatlerini de takip etmiştir.

Emekliliğinin akabinde siyasete atılan Akaygen 1956 yılında, İstanbul Yakacık’ta vefat etmiştir.

 Oda TV https://odatv.com/beni-en-cok-bodrumdaki-sinirsiz-altin-kulceleri-etkilemisti-01012157.html

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Tüm misafir ve üyeler yaptıkları yorum ve yazılar dan sorumludurlar.

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL