08 Mayıs 2021 TÜRKİYE GÜNLÜK KORONAVİRÜS TABLOSU Toplam İstatistikler
  • BUGÜNKÜ TEST SAYISI 251.194
  • BUGÜNKÜ HASTA SAYISI 20.107
  • BUGÜNKÜ VEFAT SAYISI 278
  • BUGÜNKÜ İYİLEŞEN SAYISI 35.529
Güncel

55 yıl sonra harekete geçildi

İstanbul’un hafızasını yüz yılı aşkın bir müddettir koruma eden Büyükada Rum Yetimhanesi için onarım hazırlıkları başladı Avrupa’nın en büyük …

55 yıl sonra harekete geçildi

İstanbul’un hafızasını yüz yılı aşkın bir müddettir koruma eden Büyükada Rum Yetimhanesi için onarım hazırlıkları başladı

Avrupa’nın en büyük, dünyanın ikinci büyük ahşap yapısı olan Büyükada Rum Yetimhanesi, İstanbul’un en değerli hafıza simgelerinden biri.

Bir gün içinde apar topar boşaltılan tarihi yapı kimsesizliğe terk edileli tam 55 yıl oldu. Yetim çocuklara yuva olan tarihi yapı 1964 yılından beri boş, yazgısına terk edilmiş halde duruyordu.

İstanbul Rum Patrikliği, Türkiye’den iadesini istediği yetimhanenin tapusunu 2010 yılında AİHM kararı sonucunda geri almıştı.

48 yıl sonra tekrar mülkiyet hakkını kazanan patrikhane, 55 yıldır kapısını açamadığı tarihi yapının onarımı için birinci adımı başlattı. 

“PROJENİN GECİKMESİNDE HEPİMİZ SORUMLUYUZ”

Independent Türkçe’den Melike Çapan’ın haberine nazaran; proje sorumlusu Laki Vingas, projede gecikmenin olduğunu söyledi. Vingas, projenin gecikmesinde, yapının ahşap ve büyük olmasının yanı sıra finans boyutunun da tesirli olduğunu tabir etti.

“Projenin gecikmesinde karar mercileri dahil hepimizin sorumluluğu var” diyen Vingas, kamuoyunun hassasiyeti ve sivil toplum kuruluşlarının bu projenin başlamasında tesirli olduğunu lisana getirirken Europa Nostra Türkiye’nin de projenin başlamasında katkıları olduğunu söyledi.

Savaşlar geçirmiş, sürgünler yaşamış, yetimlere yuva olmuş, duruşmalarla boğuşmuş bir yapı Büyükada Rum Yetimhanesi.

Laki Vingas, yapının mimarisi kadar tarihinin de güç olduğunu kanaatinde. Yapının bu tarihi sürecinde ise mimari misyonuna hiç dikkat edilmediğine vurgu yapan Vingas, “Bugünden sonra daha dikkatli bir biçimde bu işin altından kalkacağımızı düşünüyorum” dedi.

“EMİNİM Kİ PROJE 6 AY SONRA ANITLAR ŞURASI’NIN ÖNÜNDE OLACAK”

Anıtlar Kurulu ile yaşadıkları türel sorunu çözdüklerini tabir eden Vingas, projede İstanbul ve Atina’dan akademisyenler, ahşap uzmanları ve statik uzmanlarının yer aldığını ekledi.

Gönüllülük temeliyle projeye birçok uzman ismin dayanak verdiğinden bahseden Vingas, proje için bir komite oluşturduklarını söz etti. 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) yan kuruluşu BİMTAŞ ile dijital belgeleme işlerini üstlendiğini söyleyen Vingas, “Bina çok makûs durumda. Bir an evvel belgelenmesi gerekiyordu. İki türlü belgeleme yapılıyor. Biri dijital belgeleme başkası ise çizim rölevesi. BİMTAŞ, dijital belgeleme işini istekli olarak yapıyor. Çizim rölevesini de profesyonel olarak BİMTAŞ’a verdik. Eminim ki 6 ay sonra bu belge dört dörtlük bir biçimde Anıtlar Konseyi’nin önünde olacak” diye konuştu.

ANA AMAÇLAR

3 ana amaçlarının olduğunu belirten Vingas, “Birincisi acil tedbirler. Binanın girişi, balo salonu üzere binanın çok pahalı yerlerini çabucak müdafaaya almak istiyoruz. İkinci gayemiz belgelenme sürecini tamamlamak. Üçüncü maksadımız de idare modelini oluşturmak. 2021’in sonuna kadar bütün projeler tasdik edilirse 2022’de binanın onarım süreci belirli olur” dedi. 

Tarihi yapının çatısında meydana gelen çökmeler, yetimhanenin ömrünün de azalmasında en büyük etkenlerden biri. Vingas, çatının tamamının örtülmesinin çok sıkıntı ve masraflı olduğunu söyledi.

Yakın vakitte toplumsal medyada çatıda çökme meydana geldiğine dair manzaraların paylaşıldığına dikkati çeken Vingas, “Fotoğraf çatının çöktüğü biçiminde intiba uyandırıyor. Lakin o imaj çatının yalnızca bir kısmı. Son 1 yıldır çatıda özel bir çökme meydana gelmedi” dedi.

Binanın sırf onarımla kurtulmasının mümkün olmadığını ekleyern Vingas, bir kısmının rekonstrüksiyon yapılabileceğini belirtti. 

Binanın onarım sürecinin gecikmesinin bir sebebi de gerekli bütçenin bulunamamasıydı. Laki Vingas, bu bütçenin hala bulunamadığını altını çizdi.

Finans için işlevin muhakkak olması gerektiğini de söyleyen Vingas, “20 bin metrekarelik alan içinde büyük bir proje. Günümüzün ekonomik konjektöründe kolay olmayacak. Fakat bu bina için elimizden gelen her şeyi yapacağız” sözünü kullandı. 

“AMACIMIZ BİR AN ÖNCE RÖLEVEYİ BİTİRMEK”

İstanbul Rum Patrikhanesi Teknik Ofis Sorumlusu Dr. Mimar Apostolos Poridis, yetimhanede şu anda dijital teknoloji ile belgeleme ve ölçüm çalışmalarının yapıldığını söyledi.

Yapılan dijital belgeleme ve ölçümlerin yapının aktüel mimari rölevesinin çizilmesi için bilgi oluşturması bakımından, çok kıymetli bir adım olduğunu belirten Poridis, şu bilgileri paylaştı:

“Amacımız binanın aktüel mimari rölevesinin yapılmasıdır. Tabi ki en son gaye onarımdır lakin bu uzun vakitli bir gayedir. Buna rağmen binanın yıpranmışlık seviyesi çok yüksek olup, uzun vakit ayakta kalma ihtimali düşüktür. Bir onarıma gidene kadar binayı ayakta tutabilmek için acil olarak birtakım askıya alma ve destekleme tedbirleri alınmalıdır. Bunlar için gerekli bilimsel ve teknik çalışmaların yapılması gerekiyor. Program dahilinde destekleme tedbirleri için gerekli etüt çalışmalarını tamamlamayı hedefliyoruz.”

“BİNANIN ONARIMI İÇİN MEMLEKETLER ARASI MÜSABAKA AÇILMALI”

Uzun yıllar yetimhaneyi takip eden mimar Korhan Gümüş de projenin başlamasına ait olarak, “Proje hazırlık evresinde yapılması gerekenler var. Birinci olarak da binanın statik yapısının röleveye tesiri çıkarılmalı. Belediye de tam olarak bunu yapıyor. Binanın dijital belgelendirmesini hazırlıyor” diye konuştu. 

Gümüş, yetimhanenin onarımında yeterli bir proje idaresi için hiyerarşiden bağımsız bir organizma oluşturulması gerektiği görüşünde.

Milletlerarası mimari müsabakaları açılması gerektiğine dikkat çeken Gümüş, “Bu yarış yapının evrak olarak kalmasını tıpkı vakitte da günümüzün kullanım gereksinimlerine karşılık verecek biçimde bir araştırma merkezi haline getirilebilir. Bu da lakin yarışla mümkün olur. Zira çok fazla fikir var” tabirini kullandı. 

Gümüş, yapının şu anki halini koruma ederek, cam ve çelik kaplayarak korunması gerektiği fikrini paylaşıyor. Böylece yüksek teknolojili inançlı bir ortam yaratılabileceğini tabir ediyor.

Bunun üzere birçok fikrin olabileceğini lisana getiren Gümüş memleketler arası müsabaka açmanın kıymetine dikkati çekti. 

Gümüş, binanın başına gelebilecek en büyük tehlikelerden birinin de aslını koruyalım derken basma kalıp onarım sürecini başlatmak olduğunu söyledi. Türkiye’de bu bahiste çok örnek olduğunu söz eden mimar, bu türlü bir şeyin yetimhanenin başına gelmesi istemediğini lisana getirdi. 

NE OLMUŞTU

Avrupa’nın en büyük, dünyanın en büyük ikinci ahşap yapısı olan Büyükada Rum Yetimhanesi, 1897 yılında Şark Ekspresini işleten Fransız firma tarafından devrin en ünlü mimarlarından Alexandre Vallaury’e casino-otel olarak yaptırıldı.

Osmanlı’nın geleneklerine uymadığı gerekçesiyle açılışına müsaade verilmeyen bina satışa çıkarıldı.

Yetimhaneye gereksinimi olan Rum toplumu için Patrik III. İoakim vasıtasıyla bina Zarifis aile tarafından alındı ve patrikhaneye hibe edildi. 

21 Mayıs 1903 yılında II. Abdülhamid’in de iştirakiyle yeni yetimhane açıldı. Birinci Dünya Savaşı esnasında yetimhaneye İttihat ve Terakki hükümeti el koydu.

Evvel Kuleli Askeri Okulu öğrencilerinin yerleştirildiği yetimhaneye, daha sonra Türkiye’nin savaş müttefiki Alman askerleri yerleştirildi.

En sonunda ise işgal kuvvetleri tarafından yollanan Rus göçmenler kısa bir müddet için binayı kullandı. Savaşın akabinde bina tekrar Rum çocukları için yetimhane olarak kullanılmaya başlandı. 

Birebir yılın 20 Nisan’ın da gelen talimatnameyle yetimhane boşaltıldı. Tam 12 yıl sonra 19 Ağustos 1977’de yetimhanenin kapatılma kararı açıklandı.

İstanbul Rum Patrikliği’nin, 2005 yılında yetimhanenin tapusunun kendisine iade edilmesine açtığı dava 2010 yılında sonlandı.

AİHM, Türkiye’nin patrikhaneye yetimhanenin tapusunu iade etme ve 6 bin Euro tazminat ödemesine mahkum etti. 

Olumsuz hava şartlarının da tesiriyle günden güne tükenen tarihi yapı 2017 yılında Europa Nostra Türkiye tarafından Tehlike Altındaki 7 Kültürel Miras Programı’na sunuldu.

15 Mart 2018’de açıklanan karar ile yetimhane “7 Kültür Varlığı” nihai listesine alındı.

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

Tüm misafir ve üyelerimiz yaptıkları yorum ve yazılar dan sorumludurlar.

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL